Rulmanlarda yükün yuvarlanma yollarına ve yuvarlanma elemanlarına nasıl dağıldığı, çalışma performansını ve kullanım ömrünü doğrudan etkiler. Yükün temas ettiği bölgelerde oluşan aşınma, yüzey yorulması, ezilme veya malzeme kopması gibi hasarlar; aşırı yük, hatalı montaj, hizalama bozukluğu, yetersiz yağlama ve uygun olmayan çalışma koşullarıyla ilişkili olabilir.

Rulman hasarının yük temas bölgesine göre incelenmesi, arızanın olası nedenlerini belirlemeye yardımcı olur. Ancak doğru sonuca ulaşmak için hasarın şekli ve dağılımı; rulman tipi, yük yönü, devir, yağlama durumu ve çalışma geçmişiyle birlikte değerlendirilmelidir.

Yuvarlanma Yolunda Bölgesel Hasarlar

Rulmanların iç ve dış bileziklerinde bulunan yuvarlanma yolları, bilya veya makaralar üzerinden iletilen yükleri taşır. Yükün belirli bölgelerde yoğunlaşması, bu alanlarda yüzey yorulmasına, aşınmaya veya malzeme kopmasına neden olabilir.

Hasarın yalnızca belirli bir bölgede görülmesi; yük yönü, çalışma düzeni, montaj koşulları veya hizalama sorunlarıyla ilişkili olabilir. Bununla birlikte bölgesel hasar tek başına belirli bir arıza nedenini kesin olarak göstermez.

İnceleme sırasında yuvarlanma yolundaki izlerin dağılımı, yüzeyin genel durumu ve rulmanın hangi koşullarda çalıştığı birlikte değerlendirilmelidir.

Aşırı Yük Nedeniyle Oluşan Temas Hasarları

Rulmanın tasarım kapasitesini aşan radyal veya eksenel yükler, yuvarlanma elemanları ile yuvarlanma yolları arasındaki temas gerilimini artırabilir. Bu durum yüzeylerde kalıcı izlere, ezilmelere veya erken yorulma hasarlarına yol açabilir.

Aşırı yük yalnızca sürekli çalışma sırasında oluşmaz. Montaj esnasında uygulanan uygun olmayan kuvvetler, taşıma sırasında meydana gelen darbeler veya makinedeki ani yük değişimleri de hasara neden olabilir.

Bu tür durumlarda rulmanın yük kapasitesi, çalışma koşulları, montaj yöntemi ve sistemde meydana gelen ani yük değişimleri kontrol edilmelidir.

Hatalı Hizalama ve Düzensiz Yük Dağılımı

Mil ile gövde arasındaki hizalama hataları, rulman üzerindeki yükün tasarlanan şekilde dağılmasını engelleyebilir. Bunun sonucunda yuvarlanma yollarında belirli bölgelerde yoğunlaşan temas izleri, düzensiz aşınma veya sıcaklık artışı görülebilir.

Özellikle konik makaralı ve silindirik makaralı rulmanlarda hizalama ve yük dağılımı, çalışma koşullarına bağlı olarak önemli hale gelir. Oynak rulmanlar belirli hizalama hatalarını karşılayabilse de izin verilen sınırların üzerindeki sapmalar hasar riskini artırabilir.

Sorunun giderilmesi için mil ve gövde geometrisi, yataklama düzeni, montaj toleransları ve bağlantılı ekipmanların hizalaması incelenmelidir.

Yetersiz Yağlama ve Temas Yüzeylerinin Bozulması

Rulmanlarda yağlama, yuvarlanma ve temas yüzeyleri arasındaki sürtünmeyi kontrol altında tutmaya yardımcı olur. Yağlayıcının yetersiz olması, uygun özelliklere sahip olmaması veya kirlenmesi durumunda yüzeyler arasındaki koruyucu film zayıflayabilir.

Bunun sonucunda sürtünme artışı, yüzey aşınması, sıcaklık yükselmesi ve ilerleyen aşamalarda daha ciddi hasarlar meydana gelebilir. Hasar çoğunlukla yalnızca temas bölgesinin görünümüne bakılarak değerlendirilmemeli; yağlayıcının türü, temizliği, miktarı ve yenileme aralıkları da kontrol edilmelidir.

Uygun yağlama yöntemi ve bakım aralığı, rulman üreticisinin önerileri ve uygulamanın çalışma koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir.